KINH TẾ

Giải pháp cho xây dựng chuỗi liên kết nông sản an toàn

02/04/2019 08:38 SA

Xem cỡ chữ Email Print

Kỳ I: Bước đầu hình thành chuỗi liên kết
PhuthoPortal - Xu thế phát triển của nông nghiệp hiện đại đặt ra yêu cầu cấp thiết cần thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh nông sản, chuyển từ sản xuất, kinh doanh riêng lẻ sang mô hình có sự liên kết chặt chẽ giữa các khâu, tạo nên chuỗi an toàn khép kín. Thông qua đó, kết nối giám sát từng công đoạn trong chuỗi, truy xuất tận gốc sản phẩm, tạo niềm tin với người tiêu dùng. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, việc xây dựng chuỗi liên kết nông sản an toàn trên địa bàn tỉnh vẫn gặp khá nhiều khó khăn.


rat1.jpg
Mô hình chuỗi cung ứng rau an toàn của HTX Dịch vụ sản xuất, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm rau an toàn Tứ Xã
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã triển khai 23 chuỗi cung ứng thực phẩm rau, gia súc, gia cầm, thủy sản, chè an toàn phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân. 47 trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm quy mô lớn đã liên kết sản xuất tiêu thụ theo chuỗi với các doanh nghiệp lớn trong đó tiêu biểu như: Tập đoàn DABACO và Tập đoàn JAPFA…
Tổ chức sản xuất theo liên kết chuỗi giá trị đã giúp nông dân định hướng sản xuất theo kế hoạch, bám sát nhu cầu thị trường tiêu thụ, nâng cao thu nhập. Việc tham gia chuỗi liên kết cũng giúp nhà phân phối ổn định được giá và sản lượng đầu vào, kiểm soát được chất lượng và sự an toàn của sản phẩm. Từ đó nâng cao uy tín, mở rộng thị trường và qui mô thương mại.
Mô hình chuỗi cung ứng rau an toàn của Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ sản xuất, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm rau an toàn Tứ Xã (huyện Lâm Thao) là một trong số những mô hình chuỗi liên kết điển hình. Mặc dù mới đưa vào hoạt động từ năm 2017, song hoạt động của HTX đã mang lại hiệu quả đáng ghi nhận.
Anh Nguyễn Văn Nghĩa - Giám đốc HTX cho biết: Những năm trước đây, sản phẩm rau của HTX chủ yếu tiêu thụ ở chợ truyền thống hoặc bán cho thương lái chứ chưa có hợp đồng tiêu thụ. Canh tác vất vả, giá bán không cao, nhiều thành viên trong HTX cũng nản lòng. Tuy nhiên, khi tìm hiểu và nhận thấy tính hiệu quả khi tham gia liên kết, trên cơ sở quy hoạch vùng sản xuất của địa phương, HTX đã tập trung tổ chức lại sản xuất, tập huấn, đào tạo cho 70 hộ tham gia về bộ tiêu chuẩn. Đến nay, tất cả các sản phẩm rau của HTX đều được sản xuất theo đúng qui trình Vietgap, đảm bảo các khâu từ sơ chế đến đóng gói bao bì, dán tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Nhờ có “nền tảng” sản phẩm rau đạt chất lượng, xuất xứ nguồn gốc rõ ràng, HTX đã chủ động xúc tiến, ký kết hợp đồng cung ứng rau an toàn với Công ty VinEco và một số siêu thị, cửa hàng rau an toàn tại thành phố Việt Trì và thành phố Hà Nội với sản lượng 800kg - 1,2 tấn/ngày; giá trị sản phẩm cao gấp 1,5 - 2 lần so với thời gian đầu chưa triển khai sản xuất theo mô hình chuỗi. Bà con phấn khởi yên tâm sản xuất.
Ông Nguyễn Phạm Trường - Giám đốc Siêu thị VinMax thuộc Tập đoàn Vingroup cho biết: Các sản phẩm rau an toàn của HTX rau an toàn Tứ Xã đã tạo được niềm tin của người tiêu dùng và các đơn vị tiêu thụ bởi chất lượng, đảm bảo an toàn, đặc biệt cung cấp được việc ghi chép nhật ký sản xuất cụ thể, rõ ràng làm căn cứ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
rat2.jpg
Sở Công thương kiểm tra an toàn thực phẩm trong chăn nuôi tại các cửa hàng bán thịt lợn an toàn
Là một trong những doanh nghiệp tham gia kết nối tiêu thụ sản phẩm nông sản an toàn theo chuỗi tại tỉnh Phú Thọ, ông Lê Văn Thắng - Phó Giám đốc Công ty TNHH Minh Hiếu (tỉnh Hưng Yên) cho biết: Nhận thấy nguồn hàng tại các trang trại sản xuất gia súc tập trung ở huyện Lâm Thao khá ổn định nên công ty đã ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm với bà con nông dân. Sản phẩm mà công ty thu mua yêu cầu phải chăn nuôi theo đúng qui trình về an toàn thực phẩm và được cơ quan chức năng kiểm tra, lấy mẫu phân tích dư lượng kháng sinh cùng chất lượng nước dùng trong giết mổ trước khi đưa ra thị trường.
Việc triển khai các dự án, mô hình điểm chuỗi liên kết sản xuất trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, nâng cao thu nhập cho người nông dân. Các cơ sở trong chuỗi được kiểm tra định kỳ; sản phẩm từ các chuỗi được đưa vào chương trình lấy mẫu giám sát an toàn thực phẩm (ATTP) của cơ quan chức năng; kết quả giám sát ATTP sản phẩm của chuỗi phần lớn đạt yêu cầu. Sản phẩm từ các mô hình chuỗi bước đầu có chỗ đứng trên thị trường, giá bán cao hơn so với sản phẩm khác. Thông qua các dự án, mô hình điểm đã góp phần tạo chuyển biến trong nhận thức của người dân về sản xuất sản phẩm nông sản an toàn.
Tuy nhiên phải khẳng định rằng, việc sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản của tỉnh gắn với phát triển các chuỗi liên kết sản xuất còn chậm, quy mô triển khai nhỏ nên chưa tạo được chuỗi giá trị kinh tế của sản phẩm bền vững. Chưa phát huy và thúc đẩy được vai trò của doanh nghiệp đầu tàu; mối liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và nhà phân phối trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông sản vẫn còn lỏng lẻo; sản phẩm chưa tiêu thụ được nhiều.
Tiến sĩ Phạm Thái Thủy - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu kinh tế - xã hội - môi trường, Viện nghiên cứu ứng dụng và phát triển, Trường Đại học Hùng Vương cho biết: Qua khảo sát và nghiên cứu thực trạng một số chuỗi giá trị nông sản tại tỉnh cho thấy, 70% lượng tiêu thụ bưởi Sửu đặc sản hiện nay chủ yếu là từ các hộ sản xuất đến tay người tiêu dùng, không qua liên kết; hơn 90% lượng hồng Gia Thanh được tiêu thụ chủ yếu tại một số chợ nhỏ lẻ trên địa bàn thành phố và thành phố Sơn Tây (Hà Nội). Chỉ có 40% lượng tiêu thụ rau an toàn thông qua liên kết chuỗi từ nông dân đến hợp tác xã, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Phần lớn sản lượng sản phẩm nông sản tiêu thụ không có nhãn mác, bao bì, việc dán tem truy xuất nguồn gốc mới dừng ở mức thí điểm.
Ngoài ra, sự tham gia của các tác nhân mới trong chuỗi giá trị, nhất là các HTX còn hạn chế. Hiện tại, số HTX có liên kết theo chuỗi giá trị còn ít, chiếm tỉ lệ hơn 6% trong tổng số các HTX trên địa bàn toàn tỉnh. Sở dĩ như vậy là do nội lực của các HTX còn yếu, sản xuất đại trà, không có sản phẩm chủ chốt nên tính cạnh tranh của sản phẩm không cao, dễ bị đánh bật khi ra thị trường.
Trong khi đó, tình trạng lạm dụng thương hiệu còn diễn ra phổ biến, đơn cử như bưởi Đoan Hùng đã được Nhà nước bảo hộ chỉ dẫn địa lý và công nhận là “Thương hiệu vàng nông nghiệp Việt Nam năm 2015” nhưng vì lợi nhuận người bán đã “trà trộn” nhiều loại bưởi để bán. Điều này ảnh hưởng đến việc mở rộng hoạt động kinh doanh theo chuỗi giá trị và phát triển thương hiệu bưởi Đoan Hùng, nhất là trong bối cảnh nhu cầu thị trường về các sản phẩm đặc sản ngày càng tăng.
Từ thực tế có thể thấy nhiều người dân vẫn còn thấy “xa lạ” với khái niệm chuỗi liên kết, vì vậy việc áp dụng đúng qui trình sản xuất theo chuỗi gặp nhiều khó khăn. Trong đó, khó khăn nhất vẫn là các cơ sở sản xuất nông sản vẫn “loay hoay” chưa thể liên kết với doanh nghiệp để có đầu ra ổn định cho sản phẩm.
Liên Linh - Lệ Thủy
ĐÁNH GIÁ BÀI VIẾT( 0)