VĂN HÓA - XÃ HỘI

Nghề dệt thổ cẩm ở xóm Chiềng

10/09/2019 15:06 CH

Xem cỡ chữ Email Print

PhuthoPortal - Xóm Chiềng (xã Kim Thượng, huyện Tân Sơn) có hơn 1.500 nhân khẩu, trong đó dân tộc Mường chiếm 97% số hộ. Đa số người dân ở đây lấy sản xuất nông nghiệp làm nghề chính, buôn bán nhỏ, nghề trồng và khai thác rừng còn hạn chế. Độc đáo nhất, trải qua nhiều thế hệ, người Mường nơi đây vẫn lưu giữ được nghề dệt thổ cẩm có từ rất lâu đời.


image001_339.jpg
Chị Hà Thị Vân, xã Kim Thượng, huyện Tân Sơn đã gắn bó với nghề dệt thổ cẩm từ lâu
Dệt thổ cẩm là nghề truyền thống của phụ nữ dân tộc Mường huyện Tân Sơn. Nghề dệt thổ cẩm có từ bao giờ không biết, chỉ biết đã là con gái Mường, không ai là không biết dệt. Trước khi về nhà chồng, người con gái phải tự tay mình dệt từ 6 đến 12 chiếc chăn, đệm làm quà cho họ hàng nhà chồng thể hiện đức hạnh, tài năng của cô dâu đồng thời cũng là niềm tự hào của gia đình nhà trai. Vì thế các bé gái 13 - 15 tuổi đã được bà, mẹ hướng dẫn se chỉ, quay sợi, tập tành ngồi dệt vải bên các khung cửi, 16 tuổi đã làm thành thạo.
image003_218.jpg
Những người phụ nữ Mường bên khung cửi (Ảnh Quang Bằng)
Để dệt được một vuông vải thổ cẩm cần nhiều công đoạn. Tháng 5 âm lịch, chờ ngày nắng đẹp mới thu hoạch bông, bông nhặt sạch phân loại sau đó phơi 2 - 3 nắng cho khô, bỏ hạt cán bông. Múi bông sau khi tách, dùng cung để tơi mịn rồi mới ép thành con để kéo sợi, mỗi con bông dài 15 - 20 cm. Kéo sợi bằng la, tay quay, tay kéo phải thật đều để đảm bảo sợi chỉ đều, đẹp, mịn. Xong công đoạn kéo sợi chuyển sang công đoạn hồ. Nguyên liệu hồ là cơm nấu bằng gạo trắng, dẻo, đảm bảo cơm vừa nước. Cho cơm và sợi vào đuống, dẫm cho cơm nhuyễn rồi lấy sợi ra phơi khô sau đó xe thành ống. Sợi đã xe sẽ được cho vào dụng cụ xếp để xếp sợi dọc, đi sợi dài, số lượng tính vải làm nhiều hay ít, độ khổ rộng hay hẹp là tùy người sản xuất và mục đích sử dụng. Hoàn tất các khâu chuẩn bị mới đến công đoạn dệt. Nếu dệt vải trắng đơn giản thì mỗi ngày được khoảng 8 - 10m. Nếu dệt hoa văn, dệt chữ thì mỗi ngày chỉ được từ 1 - 2m.
image005_129.jpg
Kỹ thuật dệt thổ cẩm được truyền từ đời này qua đời khác (Ảnh Anh Tuấn)
Thổ cẩm người Mường có màu xanh của cây cỏ, màu đỏ, màu vàng của hoa rừng... Hoa văn không cầu kỳ nhưng rất tươi sáng, mang âm hưởng của rừng núi, chim muông. Chăn, màn, váy, áo, túi rết làm từ thổ cẩm mềm, mịn, nhẹ mà lại rất bền, không phai màu. Cứ độ xuân về tết đến, những cô gái Mường lại xúng xính, duyên dáng trong những chiếc khăn, chiếc áo rực rỡ làm say lòng những chàng trai xứ Mường, làm nảy nở tình yêu đôi lứa hòa trong tình yêu núi rừng quê hương.
Gắn liền với bề dày văn hóa truyền thống, người Mường Kim Thượng từng coi chăn đệm, túi áo thổ cẩm là thước đo sự giàu có, ấm no, sung túc của các gia đình. Năm 2008, dệt thổ cẩm xóm Chiềng chính thức được công nhận là làng nghề, tạo điều kiện để nghề dệt được giữ gìn, lưu truyền. Huyện Tân Sơn đang mở rộng việc dạy, truyền nghề sang các thôn bên cạnh nhất là các thôn, xã nằm trong dự án phát triển khu du lịch sinh thái Xuân Sơn sau này, đồng thời sẽ xây dựng vùng cây nguyên liệu để đảm bảo cho sản xuất, hỗ trợ cơ sở hạ tầng nhất là giao thông vận tải để thuận tiện hơn cho việc tiêu thụ các sản phẩm làm ra. 
image007_73.jpg
Sản phẩm thổ cẩm xóm Chiềng có nét đẹp độc đáo (Ảnh Anh Tuấn)
Ngày nay, khi hàng hóa dệt may công nghiệp với nhiều mẫu mã bắt mắt, tiện dụng thì những sản phẩm thổ cẩm làng Chiềng vẫn được nhiều khách du lịch tìm mua bởi vẻ đẹp độc đáo hiếm có. Cùng với nỗ lực của chính quyền địa phương và tâm huyết của người yêu nghề, hy vọng thổ cẩm làng Chiềng sẽ vượt qua được những nếp nhà truyền thống, đến với thị trường, góp phần giúp người dân giảm nghèo và lưu giữ giá trị truyền thống của dân tộc.

Khánh Trang

ĐÁNH GIÁ BÀI VIẾT( 0)