VĂN HÓA - XÃ HỘI

Hấp dẫn ẩm thực xứ Mường

11/09/2019 17:30 CH

Xem cỡ chữ Email Print

PhuthoPortal - Ẩm thực xứ Mường Thanh Sơn hấp dẫn không chỉ bởi hương vị đặc trưng, độc đáo; cách bài trí đẹp mắt mà còn bởi giá trị tinh thần sâu sắc, mang đậm cốt cách của đồng bào vùng cao.


image001_343.jpg
Đồ xôi ngũ sắc (Ảnh: Út Mười)
Với các sản vật khai thác chủ yếu từ tự nhiên hoặc chăn nuôi dân dã như rau rừng, măng rừng, lợn rừng, gà đồi, cá suối, đồng bào Mường Thanh Sơn đã chế biến thành các món ăn hấp dẫn, đa dạng.
Cách chế biến món ăn của người Mường không quá cầu kỳ, nhưng đảm bảo giữ nguyên hương vị ban đầu của các nguyên liệu. Nét riêng của họ là khéo léo sử dụng, gia giảm gia vị phù hợp với từng món ăn sao cho hài hòa để điều hòa âm dương, ngũ hành tương sinh, có tác dụng bổ dưỡng, điều hòa cơ thể.
Cơm lam: Đây là món ăn bắt nguồn từ tập quán sinh sống và canh tác của người Mường. Trước đây, người Mường trồng lúa nếp là chính. Họ thường phải đi rừng, đi nương từ sáng sớm để kiếm thức ăn, thậm chí phải ngủ lại trong rừng. Do đó, đồng bào đã sáng tạo ra việc dùng ống tre, ống nứa sẵn có trong rừng, rồi cho gạo vào trong, đem nướng trên lửa và nấu chín thành cơm gọi là cơm lam. Về sau, cơm lam trở thành món ăn quen thuộc, được người Mường sáng tạo với nhiều màu sắc đa dạng, phong phú từ chính việc ngâm gạo với nước lá, rau, củ, quả ở rừng. Để cơm lam ngon, phải chọn gạo nếp nương dẻo, thơm của vùng cao; ống nứa đúc gạo phải chặt từ cây nứa không to, không nhỏ, không quá dày cũng không quá mỏng, đặc biệt cây còn non, tươi xanh để khi đốt, cơm không bị cháy, giữ đượm vị ngọt và mùi hương tự nhiên của núi rừng.
Xôi ngũ sắc: Điểm đặc biệt của món xôi này là màu sắc tự nhiên, rất độc đáo và đẹp mắt được tạo nên bằng cách ngâm gạo nếp nương với nước của các loại lá và củ, quả cây rừng. Xôi ngũ sắc gồm 5 màu xanh, đỏ, tím, vàng, trắng, tượng trưng tượng trưng cho ngũ hành tương sinh, tương khắc trong trời đất; lòng thành kính, biết ơn tổ tiên; tình yêu thương, sự gắn kết của cộng đồng và cầu mong mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc, yên bình.
image002_174.jpg
Xôi ngũ sắc (Ảnh: Ngô Chí Thành)
Thịt chua Thanh Sơn: Vị chua của quá trình lên men tự nhiên, hòa quyện với vị ngọt của thịt lợn nạc, cái giòn của bì lợn cộng cái cay của ớt, đằm thơm của muối tiêu và chát nhẹ của lá ổi; khi ăn gói trong lá sung tươi rồi chấm với tương ớt đã tạo nên món thịt chua Thanh Sơn khó cưỡng. Điều đặc biệt để làm nên hương vị nổi tiếng của thịt chua Thanh Sơn là thính. Thính được làm từ ngô hoặc gạo nếp rang vàng, tán mịn để trộn đều với thịt lợn đã được tẩm ướp gia vị. Sau đó, hỗn hợp này sẽ được nhồi vào ống nứa (theo cách truyền thống) hoặc hộp nhựa khô, bọc kín đầu bằng ổi nhằm chống mốc, để nơi thoáng mát cho lên men tự nhiên trong 3 - 4 ngày là có thể ăn được.
Rau rừng đồ: Do đặc điểm tập quán sinh sống, người Mường thích những vị chua, chát, đắng nên họ ưa chuộng phương thức đồ để giữ lại chọn vẹn hương vị của rau rừng. Món rau rừng đồ được chế biến từ nhiều loại rau khác nhau như: rau lang, rau bí, rau dền cơm, rau ngải cứu, lá tía tô, lá lốt, hoa chuối rừng, rau cải đồng… và không thể thiếu được trong món rau đồ đó là ngọn và lá đu đủ bánh tẻ cùng những chùm hoa đu đủ đực trắng tinh. Rau được đồ chín bằng hơi nên không nát, khi chín vẫn giữ nguyên được màu sắc của nguyên liệu, rất đậm đà. Món rau đồ rừng chỉ thực sự trọn vẹn thì phải được ăn kèm với nước chấm trưng từ lòng cá, nghệ, ớt, cà chua, hành lá và mẻ.
Rêu đá: Được coi là món rau sạch đặc biệt, rêu đá có từ tháng 9, tháng 10 âm lịch và đến tháng 5 nhưng theo kinh nghiệm của đồng bào Mường, rêu đá ngon nhất vào mùa xuân. Rêu sau khi thu hoạch phải dùng tay giặt nhiều lần dưới vòi nước sạch nhằm loại bỏ bụi cát hoặc tạp chất bám trong rêu; sau đó, dùng chày gỗ đập cho rêu tơi ra, rửa lại cho sạch để ráo rồi mới chế biến thành món ăn. Rêu đá có thể chế biến nhiều cách nhưng ngon nhất vẫn là nướng. Rêu ướp gia vị tỏi ớt thường trộn hạt sẻn, hạt dổi, hạt mắc kén cùng ớt tỏi gừng, xả, lá chanh, rồi thêm thịt mỡ cuộn trong lá rong hoặc ống nứa non để nướng. Rêu đá nướng có mùi thơm thơm cay cay hòa quyện với mùi nồng của tỏi ớt, khi ăn sẽ thấy mềm nhẹ thơm ngon mà không hề ngán.

Dương Vy 

ĐÁNH GIÁ BÀI VIẾT( 0)