Tin tức - Sự kiện
 
Vang vọng câu Xoan

PhuthoPortal - Hát Xoan vốn là “đặc sản” văn hóa cổ truyền ở vùng quê Phú Thọ, làn điệu gắn liền với truyền thuyết Hùng Vương và sự phát triển văn hóa vùng đất Tổ. Trong những ngày tháng ba này, câu Xoan mượt mà, đằm thắm, thấm đậm tình đất, tình người vang vọng khắp các phường Xoan. Du khách thập phương về đây có dịp thưởng thức câu hát cổ xưa tại chính nơi phát tích Hát Xoan, do các nghệ nhân phường Xoan gốc biểu diễn trong không gian “đậm chất Xoan cổ”.


Hát Xoan với du khách quốc tế

 

Tại Miếu Lãi Lèn - nơi được coi là phát tích của Hát Xoan, từ sáng sớm, hàng chục nghệ nhân Hát Xoan đã tề tựu trước sân đình để cùng chuẩn bị cho canh diễn phục vụ du khách. Nghệ nhân Lê Xuân Ngũ - trùm phường Xoan Phù Đức, xã Kim Đức cho biết, ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống Hát Xoan, bố ông là nghệ nhân Lê Văn Chức trọn đời mình cất giữ, chăm chút từng câu hát, điệu múa cổ. Nhờ đó mà các nghệ nhân trong xóm ở Phù Đức cùng với các phường An Thái, Kim Đới, Thét của 2 xã Kim Đức và Phượng Lâu đã luôn âm thầm duy trì, bảo lưu trọn vẹn danh tiếng những phường Xoan cổ nhất. Biết khách tìm về đất Tổ là muốn nghe câu Xoan cổ nguyên gốc tại nơi phát tích, dù bận rộn đến đâu, ông và phường hát đều thực hiện nghiêm cẩn quy trình, thủ tục của một buổi Hát Xoan cổ. Du khách tới đình, muốn nghe Hát Xoan sẽ được mời vào trong cung cùng các nghệ nhân làm lễ kính cáo các thần linh, Vua Hùng qua điệu Giáo trống, thơ nhang (điệu hát dâng hương kính báo, mời Vua về nghe hát). Sau đó tại cửa đình, phường sẽ biểu diễn đầy đủ, bài bản 13 quả cách Xoan cổ rồi kết thúc bằng các điệu hát hội vui nhộn.

 

Chuẩn bị cho giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm Đinh Dậu 2017, ngày nào bà Nguyễn Thị Lịch - trùm phường Xoan An Thái cũng có mặt tại sân đình từ sáng sớm. Khăn đóng, áo dài, bà Lịch cho biết: “Vào dịp cao điểm giỗ Tổ Hùng Vương, ngày nào cũng có đoàn đăng ký nghe Hát Xoan. Anh chị em trong đoàn luôn túc trực sân đình phục vụ du khách. Nhiều hôm diễn từ sáng sớm đến quá trưa, nghỉ ngơi được một lúc lại tiếp tục biểu diễn tới tối phục vụ khách. Chúng tôi rất vui, phấn khởi và tự hào khi Hát Xoan đã được nhiều người quan tâm như vậy. Được mang câu ca từ thời Hùng Vương truyền dạy để  giới thiệu, quảng bá với bạn bè, anh em trong và ngoài nước, vinh dự lắm chứ…!”.

 

Biểu diễn Hát Xoan tại Miếu Lãi Lèn

 

Hát Xoan không chỉ được lưu truyền và diễn xướng trong không gian những làng Xoan truyền thống mà đã lan tỏa đến tất cả các phường, xã, đơn vị trường học, khu dân cư... tại thành phố Việt Trì. Đặc biệt, chương trình biểu diễn Hát Xoan tại Vườn hoa Công viên Văn Lang vào mỗi tối chủ nhật hằng tuần diễn ra từ trung tuần tháng 8/2016 đến nay đã và đang dần hình thành điểm kết nối văn hóa, tạo nên một không gian đậm màu sắc truyền thống. Một trong những hoạt động đưa Hát Xoan đến gần với công chúng hơn trong thời gian qua, đó là việc Trung tâm Thương mại Vincom Plaza Việt Trì đã mời phường Xoan gốc An Thái biểu diễn tại Trung tâm nhằm phục vụ người dân vừa mua sắm vừa được giải trí loại hình nghệ thuật đặc sắc này. Điều đáng nói ở đây là lớp trẻ đến nghe  Hát Xoan rất đông. Có thể thấy, việc tạo ra môi trường để giới trẻ có cơ hội được tìm hiểu về nghệ thuật truyền thống là rất quan trọng. Các chương trình như thế không chỉ cung cấp kiến thức mà còn xây dựng tình yêu của giới trẻ đối với Hát Xoan nói riêng và nghệ thuật truyền thống nói chung.

 

Có thể khẳng định, kể từ khi UNESCO công nhận Hát Xoan là di sản cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại thì đến nay Hát Xoan đã được bảo vệ một cách có chiến lược. Trong quá trình bảo tồn và phát huy nghệ thuật Hát Xoan, Phú Thọ đã chủ trương chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa cổ, đồng thời cũng đưa những làn điệu Hát Xoan hòa nhập vào thế giới đương đại, để Hát Xoan không những chỉ có ý nghĩa về lịch sử mà còn có cơ hội phát triển hơn. Cùng với đó, tỉnh đã truyền dạy và phổ biến rộng rãi cho thế hệ trẻ - đây là những biện pháp thiết thực trong việc bảo tồn và phát triển nghệ thuật Hát Xoan để loại hình nghệ thuật hết sức đặc sắc của dân tộc Việt phát huy những giá trị nhân văn vốn có của mình.

 

Trình diễn Hát Xoan tại Lễ hội đường phố dân gian Việt Trì năm 2016

 

Hát Xoan xưa vốn chỉ vang vọng nơi những sân đình cổ kính, nơi hội tụ hồn thiêng sông núi. Còn ngày nay, Hát Xoan đã và đang vang vọng khắp nơi trên vùng đất Tổ. Không gian vùng Xoan được đầu tư mở rộng, ý thức về Hát Xoan trong cộng đồng được nâng cao. Di sản Hát Xoan qua ngàn đời vẫn tiềm tàng và đầy sức sống trong đời sống đương đại và đã có đóng góp quan trọng trong sự đa dạng và đặc sắc của văn hóa dân tộc Việt Nam trong kho tàng di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

 

Hương Giang


 In bài viết   Gửi phản hồi  Quay lại 
Ý kiến bạn đọc
Họ và tên  
Email  
Tiêu đề  
Nội dung  
File đính kèm