Phân luồng học sinh sau tốt nghiệp: Chìa khóa nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

PhuthoPortal - Phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS, THPT được xác định là giải pháp nâng cao chất lượng bậc học THPT và hướng tới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, song việc thực hiện kế hoạch, lộ trình phân luồng học sinh sau tốt nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn gặp nhiều khó khăn. Trong tổng số 18.722 học sinh cấp THCS tốt nghiệp năm học 2019 - 2020 thì chỉ có 3.150 học sinh vào học tại các trường nghề và Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX), chiếm tỉ lệ 16,8%. Ở cấp THPT, số học sinh vào học các trường nghề chỉ chiếm 7,98% tổng số học sinh tốt nghiệp.

Giờ sinh hoạt hướng nghiệp của học sinh lớp 9B - Trường THCS Võ Miếu, huyện Thanh Sơn

Trong thời gian qua, công tác phân luồng học sinh trên địa bàn huyện Thanh Sơn đã chuyển dần theo hướng phù hợp với phát triển năng lực, sở trường của cá nhân gắn với phục vụ nhu cầu lao động của xã hội.

Ông Vi Đại Phong - Trưởng phòng GD&ĐT huyện Thanh Sơn cho biết: Là huyện miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lớn, đời sống còn nhiều khó khăn, vì vậy huyện luôn chú trọng công tác phân luồng nhằm tạo bước đột phá về chất lượng giáo dục, đáp ứng nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Phòng GD&ĐT, các trường THCS tăng cường phối hợp với các cơ sở dạy nghề tổ chức tuyên truyền, hướng nghiệp cho học sinh lớp 9; nắm bắt nguyện vọng, năng khiếu của từng em để có hướng giúp các em có những lựa chọn phù hợp với sở trường và năng lực của bản thân. Nhờ đó, tỷ lệ học sinh sau tốt nghiệp THCS, THPT đi học nghề tăng theo từng năm học. Năm học 2016 - 2017, toàn huyện có 14,8% học sinh tốt nghiệp THCS học nghề tại các trường trung cấp, trung tâm GDNN - GDTX; đến năm học 2019 - 2020 là 16,0%. Học sinh tốt nghiệp THPT đi học nghề năm học 2016 - 2017 là 9,2%; đến năm học 2019 - 2020 là 15,9%.

Nhờ được tuyên truyền, hướng nghiệp đầy đủ nên một số học sinh sau khi học xong bậc THCS đã lựa chọn không tiếp tục học lên THPT mà vào học tại các trường đào tạo nghề cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và lực học của bản thân.

Em Phạm Vũ Đạt - học sinh lớp 9B, Trường THCS Võ Miếu (huyện Thanh Sơn) chia sẻ: Qua các buổi sinh hoạt hướng nghiệp em nhận thấy con đường vào đại học không phải là cánh cửa duy nhất, thay vào đó sau khi tốt nghiệp THCS em sẽ chọn học nghề để rút ngắn thời gian ngồi trên ghế nhà trường, sớm đi làm phụ giúp gia đình.

Học viên Trường Cao đẳng Nghề Phú Thọ tìm hiểu động cơ xe tô tô

Ông Phùng Quốc Lập - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết: Những năm gần đây công tác phân luồng học sinh sau tốt nghiệp trên địa bàn tỉnh đã có bước chuyển biến tích cực. Tỉ lệ học sinh sau THCS tham gia học trình độ trung cấp, bổ túc văn hóa THPT gắn với học nghề tăng lên; số học sinh tốt nghiệp THPT tham gia học nghề cũng tăng. Qua đó tạo sự chuyển biến tích cực trong việc điều chỉnh cơ cấu lao động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Mặc dù đã được quan tâm chú trọng, đạt được một số kết quả bước đầu song công tác phân luồng trên địa bàn tỉnh vẫn còn khá nhiều thách thức. Với sự “nở rộ” của các trường cao đẳng, đại học nên nhiều học sinh có học lực trung bình cũng có thể đỗ và theo học cao đẳng, đại học. Nhân lực có trình độ cao đẳng, đại học ngày càng nhiều, điều này tạo nên hệ lụy“thừa thầy, thiếu thợ”. Nhiều cử nhân tốt nghiệp đại học ra trường nhưng không có việc làm và phải xin đi làm công nhân tại các khu công nghiệp…

Theo Kế hoạch số 2799/KH-UBND của UBND tỉnh về thực hiện quyết định số 522/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án “Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018 - 2025” trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, đến năm 2020, phấn đấu ít nhất 30% học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục học tập tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo trình độ sơ cấp, trung cấp; ít nhất 40% học sinh tốt nghiệp THPT tiếp tục học tập tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo trình độ cao đẳng. Mục tiêu đặt ra là vậy song luồng học sinh tốt nghiệp THCS học lên tiếp THPT trong năm học vừa qua vẫn chiếm tỷ lệ lớn (chiếm 73,41%) trong khi luồng học sinh theo học nghề lại thấp (học sinh vào Trung tâm GDNN-GDTX là 1.522 học sinh, chiếm 8,13%; học sinh vào học cao đẳng, trung cấp nghề là 1.628 học sinh, chiếm 8,74%). Đối với cấp THPT, học sinh vào cao đẳng, đại học chiếm tới trên 60%; học sinh vào học các trường nghề (cao đẳng, trung cấp nghề) chỉ có 950 học sinh, chiếm 7,98%.

Nguyên nhân của tình trạng này trước hết là do nhận thức của người dân, nhà trường và xã hội đối với công tác phân luồng học sinh sau giáo dục phổ thông chưa đầy đủ. Nhiều phụ huynh còn mang nặng tâm lý coi trọng bằng cấp. Ngoài ra, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về hướng nghiệp và phân luồng sau tốt nghiệp của một số trường học, một số cơ sở đào tạo trong tỉnh chưa thực sự sâu rộng, còn nhiều hạn chế và mang tính hình thức…

Bên cạnh đó, chương trình, nội dung hướng nghiệp vẫn còn nặng về lý thuyết; hạn chế về cung cấp thông tin ngành nghề. Đội ngũ cán bộ, giáo viên làm công tác tư vấn hướng nghiệp, phân luồng không được đào tạo về chuyên môn, phương pháp tư vấn hướng nghiệp hạn chế. Chính vì vậy, công tác tư vấn hướng nghiệp tại các nhà trường mới chỉ dừng lại ở mức sơ bộ, chưa có tư vấn chuyên sâu. Ngoài ra, công tác giải quyết việc làm đầu ra sau đào tạo vẫn còn nhiều khó khăn nên không hấp dẫn học viên tham gia.

Trường THPT Phương Xá tham quan thực tế tại Công ty TNHH YIDa Việt Nam (huyện Cẩm Khê)

Có thể khẳng định việc phân luồng học sinh THCS, THPT sẽ tạo nền tảng quan trọng cho việc chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. “Để giải quyết, tháo gỡ những bất cập, khó khăn trong công tác phân luồng, thời gian tới cần đổi mới phương pháp, nội dung tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh phổ thông. Tăng cường phối hợp tổ chức các hoạt động về giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng cho học sinh phổ thông như: Ngày hội tư vấn, hướng nghiệp; thi tìm hiểu về thế giới nghề nghiệp; các hoạt động giao lưu của học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục với các nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nhân. Bên cạnh đó, cần hình thành cơ sở dữ liệu về nghề nghiệp, thị trường lao động; tăng cường kết nối các trường phổ thông với cơ quan dự báo nhu cầu nhân lực, hội nghề nghiệp, hội doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các doanh nghiệp. Đồng thời, phát triển đội ngũ giáo viên kiêm nhiệm làm nhiệm vụ tư vấn, hướng nghiệp trong các trường trung học; tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học gắn với giáo dục hướng nghiệp trong giáo dục phổ thông” - ông Phùng Quốc Lập cho biết thêm.

Công tác tư vấn tuyển sinh của các cơ sở đào tạo phải hướng đến chuyên nghiệp để giúp học sinh không chỉ biết mà còn hiểu rõ về ngành, nghề đào tạo. Đối với các trường phổ thông, cần thực hiện tốt giờ dạy giáo dục hướng nghiệp và tổ chức tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh một cách đầy đủ về nghề nghiệp. Nhà trường phải có trách nhiệm giới thiệu, hướng dẫn để học sinh tìm hiểu, tham khảo nhiều kênh thông tin khác nhau về ngành, nghề đào tạo, nhu cầu nguồn nhân lực hiện tại và tương lai để học sinh có thêm thông tin chọn đúng ngành, nghề. Đối với gia đình, các bậc cha mẹ cần lượng được sức học, năng lực, sở trường và nguyện vọng của con em mình để định hướng chọn ngành, nghề.

Mục tiêu của việc phân luồng là tạo bước đột phá về chất lượng giáo dục hướng nghiệp trong giáo dục phổ thông, góp phần chuyển biến mạnh mẽ công tác phân luồng học sinh sau THCS và THPT vào họccác loại nghề phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực quốc gia, hội nhập khu vực và quốc tế.

Huyền Trang