Tư tưởng Hồ Chí Minh về trí thức, xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức

PhuthoPortal - Tư tưởng Hồ Chí Minh về trí thức nói chung, về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức nói riêng là một bộ phận quan trọng cấu thành hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh - di sản tinh thần quý báu mà chúng ta cần kế thừa và phát triển trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt trong thời kỳ hội nhập kinh tế thế giới.

Chủ tịch Hồ Chí Minh với đại biểu trí thức dự Hội nghị Chính trị đặc biệt tháng 3/1964

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao vai trò của trí thức và chú trọng đến phát triển đội ngũ trí thức. Người luôn trân trọng và động viên đội ngũ trí thức đóng góp vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Ngay từ những ngày đầu của chế độ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Người đã từng nói: "Những người trí thức tham gia cách mạng, tham gia kháng chiến rất quý báu cho Đảng. Không có những người đó thì công việc cách mạng khó khăn thêm nhiều".

Trả lời các nhà báo nước ngoài về vai trò, vị trí của đội ngũ trí thức trong nhận thức, chính sách của Chính phủ cũng như trong thực tiễn cách mạng ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Trí thức là vốn liếng quý báu của dân tộc. Ở nước khác như thế, ở Việt Nam càng như thế”.

Ngay khi nước nhà mới giành được độc lập, để tìm người tài đức ra gánh vác việc nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết bài “Nhân tài và kiến quốc” đăng trên báo Cứu quốc ngày 14/11/1945, với quan điểm: “Kiến thiết cần có nhân tài. Nhân tài nước ta dù chưa có nhiều lắm nhưng nếu chúng ta khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển càng thêm nhiều”.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mặc dù bối cảnh đất nước đứng trước vô vàn khó khăn, thách thức của những công việc cần kíp giải quyết sau ngày độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nghĩ đến việc mời các chuyên gia, các nhà khoa học người Việt Nam và cả nước ngoài về Việt Nam cộng tác, làm việc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng khẳng định việc dùng nhân tài không nên quá khắt khe, miễn họ có lòng trung thành với Tổ quốc, không phản bội lại quyền lợi nhân dân là có thể dùng được. Người cho rằng những người “tài to ta dùng làm việc to, tài nhỏ ta cắt làm việc nhỏ, ai có năng lực về việc gì, ta đặt ngay vào việc ấy”.

Hồ Chí Minh đã phát triển tinh thần yêu nước và ý thức tự trọng dân tộc của trí thức. Người trân trọng trí thức, tìm kiếm người tài đức; tin dùng, mạnh dạn trao cho người trí thức những chức vụ tương xứng với tài năng và đức độ  của họ. Từ tư tưởng trọng dụng trí thức, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quy tụ xung quanh mình rất nhiều những trí thức nổi tiếng toàn tâm, toàn ý vì đất nước và nhân dân.

Ngay trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiều cán bộ đã được Người cử ra nước ngoài học tập. Nhiều nhà khoa học theo tiếng gọi thiêng liêng của Người đã từ bỏ cuộc sống cao sang nơi “đất khách quê người” về nước tham gia hai cuộc kháng chiến gian khổ nhưng vô cùng vinh quang của dân tộc. Chính họ là những người đã góp phần xứng đáng của mình vào sự nghiệp KH&CN hiện đại nước nhà.

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm làm tất cả những gì có thể vì sự phát triển nền khoa học công nghệ của đất nước. Người đặc biệt coi trọng việc tập hợp trí thức, trọng dụng nhân tài, chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật.

GS.TS Đặng Vũ Minh - Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam; đồng chí Nguyễn Thanh Hải - Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh tặng hoa chúc mừng các trí thức nhân ngày KH&CN Việt Nam năm 2019

Ở tỉnh Phú Thọ, trong những năm qua, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã quan tâm tới công tác xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức, thể hiện qua việc đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ, tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ trí thức làm việc và phát huy cống hiến tài năng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tỉnh ủy đã ban hành các chương trình hành động thực hiện: Nghị quyết số 27-NQ/TW về “Xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước”; Thông báo kết luận số 234-TB/TW của Bộ Chính trị về kiểm điểm tình hình thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (khoá VIII) về KH&CN, nhiệm vụ, giải pháp phát triển khoa học, công nghệ đến năm 2020; Chỉ thị số 42-CT/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước; ban hành kế hoạch thực hiện Kết luận số 52-KL/TW ngày 30/5/2019 của Ban Bí thư “Về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 (khóa X) về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước”.

UBND tỉnh đã cụ thể hóa bằng việc ban hành nhiều cơ chế, chính sách như: Quy định mức ưu đãi thu hút người có trình độ cao về tỉnh công tác; Quy chế xét tặng Giải thưởng Hùng Vương về KH&CN tỉnh Phú Thọ; quy định tiêu chuẩn, ngành đào tạo, chế độ và quy chế quản lý đối với cán bộ, công chức được cử đi đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ đến năm 2020…

Nhà sử học Dương Trung Quốc phát biểu tại Hội thảo “Cơ sở khoa học và thực tiễn để khôi phục Đền thờ Lang Liêu - Hùng Chiêu Vương tại tỉnh Phú Thọ”

Quán triệt các quan điểm, chủ trương, chính sách đó, các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể của tỉnh luôn xác định đội ngũ trí thức chính là lực lượng lao động sáng tạo đặc biệt quan trọng trong tiến trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế; tạo mọi điều kiện thuận lợi để trí thức của tỉnh được phát huy năng lực, cống hiến tài năng, trí tuệ cho sự nghiệp phát triển chung của tỉnh. Nhờ đó, đội ngũ trí thức của tỉnh đã có bước phát triển về số lượng, nâng cao về chất lượng, đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, ứng dụng trên nhiều lĩnh vực, góp phần đưa KH&CNtrở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ luôn được Tỉnh ủy và các cấp ủy, chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên. Đồng thời đổi mới công tác cán bộ, quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý trong việc tiến cử và sử dụng cán bộ trí thức; thực hiện công khai, minh bạch trong các khâu tuyển dụng, bố trí, đánh giá và bổ nhiệm cán bộ quản lý. Quan tâm những cán bộ là trí thức trẻ có triển vọng để có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn kế cận cho tỉnh.

Các hội trí thức của tỉnh được thường xuyên kiện toàn, củng cố phát triển cả về số lượng hội thành viên và hội viên. Đến nay, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh có 28 tổ chức thành viên với tổng số 89.210 hội viên. Các hội trí thức là lực lượng đi đầu trong việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức khoa học công nghệ, chuyển giao kỹ thuật vào sản xuất và đời sống. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh đã thực hiện tốt chức năng tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức đầu ngành trong và ngoài tỉnh để tổ chức hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội các đề án, kế hoạch quan trọng của tỉnh, phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức, đóng góp ý kiến góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Hằng năm, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh tổ chức hội nghị gặp mặt đội ngũ trí thức tiêu biểu của tỉnh, trí thức trẻ, trí thức quê Phú Thọ đang công tác ngoài tỉnh để trao đổi, lắng nghe các ý kiến tham vấn của đội ngũ trí thức; đồng thời tôn vinh những trí thức có đóng góp thiết thực, hiệu quả vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, các tác giả có công trình, giải pháp được trao giải thưởng sáng tạo KH&CN Việt Nam, thưởng Hùng Vương về khoa học công nghệ, hội thi sáng tạo khoa học kỹ thuật của tỉnh...

Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Phú Thọ phối hợp với Sở Nông nghiệp & PTNT tổ chức hội thảo “Giải pháp phát triển thương hiệu chè xanh Phú Thọ”

Đến nay, đã có 4 công trình đạt Giải thưởng sáng tạo KH&CN Việt Nam, 3 công trình được tặng thưởng Giải thưởng Hùng Vương về KH&CN, 174 công trình được trao giải thưởng sáng tạo khoa học, công nghệ và giải thưởng Hội thi sáng tạo kỹ thuật của tỉnh. Đã tổ chức tôn vinh 167 trí thức được công nhận giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ, dược sỹ chuyên khoa II vào dịp tổ chức kỷ niệm Ngày Khoa học công nghệ Việt Nam 18/5.

Kỷ niệm 131 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh là dịp để chúng ta   nhận thức sâu sắc hơn về những giá trị dẫn đường bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh, những giá trị nhân văn và phát triển trong hệ thống các giá trị tư tưởng, đạo đức của Người. Trong giai đoạn mới của đất nước, với xu thế phát triển mạnh mẽ của KH&CN, đặc biệt là Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, cùng với quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng mà trong đó khoa học công nghệ và tri thức đã trở thành động lực trực tiếp và quan trọng, nhất là những quan điểm của Hồ Chí Minh về  trí thức, về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, tấm gương đạo đức và tác phong của Người vẫn mãi mãi là kim chỉ nam để chúng ta đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ trong thời kỳ đổi mới, xây dựng đất nước và hội nhập.

Khổng Mạnh Tiến - Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Phú Thọ